Tarihe Dönüş: Kardak Krizi

Stratejik konumuna öldüğümüz ülkemizin siyasi krizleri.. Onlardan birini hatırlayalım. Tarih 25 Aralık 1995.. Figen Akat adlı Türk gemisi Kardak Kayalıkları'nda karaya oturdu. Gemiyi kurtarmak için Türk ve Yunan ekipleri anlaşmazlık yaşadı. Ve iki komşu ülke savaşın eşiğine geldi.


Dönemin Siyasileri
Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel 
Dönemin başbakanı Tansu Çiller
Dışişleri bakanı: Deniz Baykal
ABD Başkanı Bill Clinton
Amerikan delegesi Richard Holbrooke
NATO Genel Sekreteri Javier Solana 
Yunan Genelkurmay Başkanı Hristos Liberis
Yunan Başbakan Kostas Simitis

Kardak Krizi Nasıl Başladı?

25 Aralık 1995 tarihinde Figen Akat isimli Türk gemisi Ege Denizi'nde, Bodrum’un 3.8 mil uzaklığındaki Kardak Kayalıkları'nda karaya oturdu. Türkiye'den yardım isteyen gemiye Yunanistan, deniz kazasının kendi karasularında olduğunu ileri sürerek Türk ekiplerine izin vermeyeceklerini ima etti. Türkiye ise, söz konusu adaların kendisine ait olduğunu belirtti.


0.4 km Bir Ada Neden Bu kadar Önemli

Belirtmek zorundaydı çünkü bu küçük ada parçacığını Yunanistan'a bırakmayı kabul etseydi Yunanlılar, bundan sonra Ege Denizi üzerindeki her karada hak iddia edebileceklerdi. Zaten, Osmanlı İmparatorluğu sonrasındaki kalan toprak parçaları için yapılan antlaşmalarla belirlenen sınırlara göre bu kara parçası Türkiye'ye aitti. Ki alt tarafı 0.4 km2 (40 dönüm) bir ada önemsiz olsa neden iki ülke peşini bırakmasın.



Sinirler Gerildi

İki ülkeninde televizyonlarında yapılan yayınlarla halk iyice gerilmişti. İki ülkeninde sahip olduğu milliyetçi tarafları karanın kendilerine ait olduğunu ve bunun için savaşılması gerektiğini savunuyordu.


İlk Hareket Yunanlılardan Geldi
Ve ilk hareket Yunanistan'dan geldi. 26 Ocak 1996 günü, Kalimnos (Kilimli) Adası papazı, belediye başkan yardımcısı, adanın polis komiseri ve çocukları Kardak Kayalıkları'na çıktı ve bayrak dikti. 

Türklerden Tepki Gecikmedi
Hemen ardından 27 Ocak günü Hürriyet Haber Ajansı İzmir Bürosu'ndan Aykut Fırat ve Cesur Sert, Kanal D kameramanı Osman Korkmaz ve pilotları Kemal Süler, Kardak’a gitti ve Yunanistan bayrağını görünce Türk bayrağını diktiler. Bu haber yayınlanınca gerilim iyice tımandı.


Yunanistan Adaya Asker Çıkarttı
Yunanlılar bu sefer doğudaki adacığa asker çıkararak bayrak dikti. Böylelikle Kardak Kayalıkları Yunan donanmasının kontrolü altına girmiş oldu.

Dönemin başbakanı Tansu Çiller bu harekete, "O bayrak iner, o asker gider" diyerek Türk Silahlı Kuvvetleri'ne o gece hazırlanmasını belirtti. Fakat Amerika, ''ilk kurşunu kim sıkarsa karşısında bizi bulur'' diyorlardı. Acilen bir çözüme ihtiyaç vardı.

Ve Türk SAT Komandoları Adaya İndi
30 Ocak 1996 gecesi Türk SAT ve SAS komandoları Doğu Kardak’ı kuşatmış olan Yunan donanmasının arasından geçerek hemen yandaki ikinci adaya Batı Kardak'a operasyon ile çıkıp Türk bayrağını diktiler.
 

Benzin Krizi
O gece SAT komandolarının gideceği uçakta yakıt sorunu çıktı. Uçuş güvenliği nedeniyle botlara konulacak benzin döküldü. Ali Türkşen seneler sonra Poyrazköy davasında o durumu şöyle anlatıyor; "30 Ocak 1996’da saat 21.33’te biz cebimizden verdik o botun benzin parasını. Ercan Kireçtepe’nin kredi kartıyla o gece benzin aldık. Kredi kartının slipi de burada. Güven Erkaya o gece aradı ve ‘Evladım, daha hazır değil misiniz?’ diye sordu. Tabii Tansu Çiller de onu sıkıştırıyor. Ben nasıl ‘Komutanım benzin yok’ diyeyim. Biz Ercan Kireçtepe’nin kredi kartıyla benzin aldık ve öyle gittik. Tabii herkes bizim yerimizde olmak için nelerini vermezdi?"


Yunan Genelkurmay Başkanı Kovuldu
Yunan askerlerinin bir adaya çıkıp diğer adaya telsiz pillerinin bitmesi nedeniyle çıkamaması tepkilere neden oldu. Bunun üzerine Yunan Genelkurmay Başkanı Hristos Liberis'in Türk SAT komandolarının çıktığı kayalıkları bombalamak istedi, bu Yunan Başbakan Kostas Simitis'in tepkisine yol açtı ve hemen o gece Genelkurmay başkanının görevine son verildi.

İki Ülke Kazalar Sonucu Kayıp Verdi
Türk komandolarının çıktığı kayalıklar üzerinde keşif uçuşu yapan Yunan askeri helikopteri arzalandı. Türk fırkateyni güvertesini helikoptere açtı ancak helikopter inmedi ve düşerek 3 Yunan subayı öldü. Bu kazadan bir hafta sonra; Türk kıyılarında eğitim uçuşu yapan Türk SAT komandolarının taşıdığı helikopter de bir kaza sonucu düşmüş; Kardak operasyonunda yer alan 5 komando şehit olmuştu.

ABD Devreye Girdi
Krizin büyümesinden ve iki ülke arasında savaş çıkmasından endişe endişe eden dönemin ABD Başkanı Bill Clinton ve NATO yetkilileri devreye girdi. 30 Ocak - 1 Şubat arasında ve gece gündüz Washington-Ankara-Atina üçgeninde süren yoğun görüşmeler neticesinde Simitis ile Çiller, Kardak'taki bayrakların indirilmesi ve komandoların çekilmesine karar verdi. 


Tarihe Dönüş: Kardak Krizi

Tarihe Dönüş: Kardak Krizi

ÇOK TIKLANANLAR